Masterclass Healthy Ageing #1 'Slapend ouder worden'

2 februari, Eindhoven – Vandaag stond de masterclass ‘Slapend ouder worden’ op het programma. Deze masterclass is een initiatief van de master Healthy Ageing van Fontys. We kijken graag terug op de leerpunten en tips van deze (online) middag met studenten, docenten, onderzoekers en het werkveld. Hieronder geven we een korte samenvatting per spreker en hun toevoeging aan deze masterclass.

Wat als slaap je eigen monster wordt? Martin van Dijk leert studenten van de opleiding Sportkunde meer over stress, ontspanning en slaap, maar zelf had hij een aantal jaren geleden problemen met slapen. Tijdens de masterclass deelde hij zijn verhaal en zijn wetenschappelijke zoektocht naar een antwoord. Het ging al snel over slaapdruk, slaapefficiëntie en slaaphygiëne. Onderwerpen die slaapexpert Alies Coster vervolgens kon gebruiken in haar presentatie over slaap gedurende de levensloop. Als we ouder worden zien we vaak veranderingen ten aanzien van slaap. Een langere inslaaptijd, een minder diepe slaap en mede daardoor vaker dutjes.

De uitdagingen rondom slaap en veroudering worden misschien wel het meest zichtbaar op het moment van verminderd cognitief functioneren. Lia Baars, neuropsycholoog en docent van de master Healthy Ageing, gaf een inleiding over de relatie tussen slaap en cognitieve problemen, zoals dementie. Die relatie is complex en cyclisch. Zo zorgt slecht slapen voor een verminderde concentratie, geheugenproblemen en een slechtere stemming, allen factoren die juist een relatie hebben met een verminderd cognitief functioneren. Vandaar ook dat Anne-mie Sponselee en Marianne Nieboer van Fontys Hogeschool Mens & Gezondheid onderzoek doen naar technologische innovaties voor de nachtrust van ouderen met cognitieve problemen. Zij deelde de eerste resultaten van hun onderzoek. Het is van belang dat dergelijke innovaties de ouderen met cognitieve problemen gerust kunnen stellen. En dat hun mantelzorgers worden ontlast.

Martin van Dijk is docent Sportkunde bij Fontys Sporthogeschool. Hij vertelde zijn persoonlijke verhaal over slaapproblemen en zijn zoektocht naar (wetenschappelijk) antwoord.

Martin opende de middag met een eigen anekdote over slaapproblemen. Wat bij hem hielp was korter slapen en meer uitdagingen aan gaan op het gebied van werk en privé. Hierdoor kon hij structureel beter slapen. Het doel is om de slaapdruk en efficiëntie op te bouwen (tijd in bed = tijd in slaap).

Tips van Martin:

Tip 1: Niet de hele avond op de bank.

Tip 2: Combineer dit met een goede slaap hygiene (laatste half uur voor bed).

Tip 3: Meer over Martin zijn onderwerp? Zie blog via fontysblogt.nl hier.

Alies Coster is slaapexpert en psycholoog bij Sucsleep en vertelt over slaap gedurende de levensloop.

Alies geeft aan dat korter slapen leidt tot dieper slapen en dus meer herstel.

De oorzaken van slechte slaap zijn o.a.

  • Snurken: teveel lucht door een te kleine doorgang. O.a. alcohol zorgt voor het verslappen van spieren en verergerd het snurken.
  • Stress en spanning: vooral in de overgang zoals opvliegers.
  • Hormoonproblemen.
  • Bio ritme dat verstoord is: dit kan je zelf aanwennen en afleren met max. 1,5u tijdverschil voor consistentie.

Tips van Alies:

Tip 1: Speel in op de angst van te kort slapen in plaats van de voordelen van goede slaap.

Tip 2: Ritme is de basis van goede slaap. Dit betekent een bioritme met max. 1,5u verschuiving om lichaam te laten wennen en beter te laten functioneren.

Tip 3: Powernap/middagdutje voor ouderen om ze wakker te houden in de avond zodat ze later beter slapen (minder nachtelijk plassen). Als je beweegt hoopt vocht niet op terwijl dat bij slaap wel zo is.

De leerpunten van deze ronde zijn dat je meer moet ontspannend overdag, powernap vervangt niet de goede slaap, er is belang bij regelmaat en melatonine is gevaarlijk voor je slaap.

Dr. Lia Baars is projectleider bij de Master Healthy Ageing bij Fontys Sporthogeschool en gaf een inleiding over de relatie tussen slaap en cognitieve problemen.

Slecht slapen en cognitief functioneren heeft de volgende gevolgen: moe, verminderde concentratie, geheugenproblemen, sneller geïrriteerd, slechtere stemming, kans op gezondheidsklachten en specifiek bij ouderen meer kans op vallen.

Slaap en veroudering heeft de volgende gevolgen: langere inslaaptijd, minder diepe slaap, meer lichte slaap, vaker dutjes, vaker opstaan ’s nachts, verschuiving naar ochtendtype, slaapritme minder flexibel en slecht slapen komt meer voor op latere leeftijd.

Veroudering:

  • Slaappatroon minder diep, meer wakker, vaker dutje.
  • Verschuivingen naar ochtendtype, ritme minder flexibel.

Functioneren:

  • Allerlei cognitieve problemen.
  • Kans op gezondheidsklachten.
  • Verhoogde kans op vallen.

Dementie:

  • Slaapproblemen komen vaak voor bij dementie.
  • Dementie en slaapproblemen versterken elkaar.
  • Het belang van slaapproblemen aanpakken is groot.

Anne-mie Sponselee en Marianne Nieboer van Fontys Hogeschool Mens & Gezondheid. Zij vertelden meer over technologische innovaties voor de nachtrust van ouderen met cognitieve problemen.

Anne-mie en Marianne gaven de volgende tips mee:

  • Mensen met dementie bewegen overdag (te) weinig.
  • Het contact met andere mensen neemt snel af.
  • Mensen met dementie slapen (veelal) onrustig.
  • Bij verwardheid in de nacht is behoefte aan geruststelling.
  • Mensen hebben weinig kennis over slaapproblemen i.r.t. dementie en hoe te handelen.
  • Er is weinig inzicht in slaap-waakritme.
  • Kennishiaat kan onbegrip en irritaties opleveren.
  • Mantelzorgers ervaren alert te moeten blijven in de nacht.
  • Familieleden die zorgdragen zijn vaak overbelast en hebben behoefte aan vrije tijd

Masterclass Healthy Ageing #1