Motiverend lesgeven: wat werkt voor leerlingen én leraren?

Projectnaam: Het ondersteunen van leraren bij het optimaliseren van een motiverend leerklimaat in het voortgezet onderwijs

Looptijd: 2026-2028

Hoe zorg je ervoor dat leerlingen gemotiveerd blijven om te leren? Binnen dit onderzoek ontwikkelen we samen met leraren uit het voortgezet onderwijs een praktisch instrument voor motiverend lesgeven. We onderzoeken hoe dit instrument leraren kan ondersteunen en welk effect het heeft op hun lessen en de motivatie van leerlingen.

Waarom dit onderzoek?

Leerlingen die vanuit interesse, plezier of persoonlijke betekenis leren, zijn vaak meer betrokken, zetten langer door en behalen betere leerresultaten. Toch staat de motivatie van veel leerlingen in het voortgezet onderwijs onder druk. Dit kan gevolgen hebben voor hun leerprestaties, welzijn en schoolloopbaan. 

Leraren spelen hierin een belangrijke rol. Niet door leerlingen simpelweg te vertellen dat ze gemotiveerd moeten zijn, maar door een leeromgeving te creëren die hun motivatie ondersteunt. Dat vraagt om bewuste keuzes in de manier van lesgeven. 

Er is al veel wetenschappelijke kennis over motiverend lesgeven, maar de toepassing in de dagelijkse onderwijspraktijk blijkt niet altijd eenvoudig. Hoe vertalen we deze kennis naar ondersteuning waar leraren écht iets aan hebben? 

Motivatie kun je niet afdwingen. Maar als leraar kun je wel een omgeving creëren waarin leerlingen gemotiveerd raken om te leren.

Hoe pakken we dat aan?

We bouwen voort op de TARGET-tool, een eerder ontwikkeld instrument voor motiverend lesgeven binnen de lichamelijke opvoeding. In dit project verbreden we de aanpak naar verschillende leergebieden in het voortgezet onderwijs, zoals talen, rekenen, kunst en cultuur en maatschappij.  

Samen met leraren en praktijkpartners ontwikkelen, testen en verbeteren we het instrument. Dat doen we in verschillende stappen: 

  • Samen ontwerpen: tijdens zes co-designsessies onderzoeken we met ongeveer twintig leraren welke ondersteuning zij nodig hebben om een motiverend leerklimaat te creëren. 
  • Een praktisch instrument ontwikkelen: we vertalen wetenschappelijke inzichten en praktijkervaringen naar concrete ondersteuning voor motiverend lesgeven. 
  • Uitproberen in de klas: in het tweede onderzoeksjaar testen we het instrument in verschillende leergebieden en onderwijssituaties. 
  • Effecten onderzoeken: we kijken hoe bruikbaar leraren het instrument vinden en wat het betekent voor hun manier van lesgeven en de motivatie van leerlingen. 
motiverend leerklimaat2

Wat betekent dit voor de praktijk?

Wat kun je als leraar doen om leerlingen meer eigenaarschap, plezier en betekenis in hun leerproces te laten ervaren? 

Dit onderzoek moet leraren praktische handvatten bieden om bewuster keuzes te maken in hun lessen en beter aan te sluiten bij de motivatiebehoeften van leerlingen. 

Doordat het instrument samen met leraren wordt ontwikkeld en in verschillende leergebieden wordt getest, is er veel aandacht voor de bruikbaarheid in de dagelijkse onderwijspraktijk. De inzichten kunnen daarnaast bijdragen aan de professionele ontwikkeling van leraren en de verdere verbetering van het onderwijs. 

Stand van zaken en resultaten

Het onderzoek is in september 2026 gestart. Tijdens de eerste fase werken onderzoekers en leraren samen aan de ontwikkeling van het instrument voor motiverend lesgeven. In zes co-designsessies staat centraal wat leraren nodig hebben en hoe bestaande wetenschappelijke kennis bruikbaar kan worden gemaakt voor verschillende leergebieden. 

In het tweede onderzoeksjaar wordt het instrument breder getest in de onderwijspraktijk. Daarbij onderzoeken we zowel de ervaringen van leraren als de effecten op hun handelen en de motivatie van leerlingen. 

Nieuwe inzichten, praktijkvoorbeelden en het ontwikkelde instrument delen we op deze pagina zodra ze beschikbaar zijn. 

Wie zijn betrokken?

Het onderzoek wordt uitgevoerd vanuit Fontys Hogeschool, in samenwerking met onder andere Hogeschool Utrecht, HAN, Hogeschool Rotterdam, Universiteit Leiden, de VO-raad, Velon en verschillende scholen en onderwijsorganisaties in het voortgezet onderwijs. 

Vanuit het lectoraat Move to Be is Gwen Weeldenburg als docent-onderzoeker betrokken. Haar eerdere promotieonderzoek naar motiverend lesgeven binnen lichamelijke opvoeding en de ontwikkeling van de TARGET-tool vormen een belangrijke basis voor dit project. 

Gwen Weeldenburg promotie

Betrokken onderzoekers

Gwen Weeldeenberg

Docent onderzoeker
https://pure.fontys.nl/admin/login.xhtml

Vragen over dit project?

Samen met onze docenten, onderzoekers en partners bouwen we aan een samenleving waarin bewegen vanzelfsprekend is. Heb je een vraag over dit project, een praktijkuitdaging of zie je kansen voor samenwerking? We nodigen je van harte uit om contact met ons op te nemen.

Lectoraat Move to be

Contactpersoon: Jeroen Bovens

Onderzoeksmanager Fontys Sport en Bewegen

E-mail: j.bovens@fontys.nl

Of ga naar onze website