Actief fundament – van jongs af aan goed leren bewegen

Projectnaam: Actief fundament, fundamenteel beter

Looptijd: 2023-2027

Een goede beweegbasis begint al op jonge leeftijd. Binnen Actief Fundament onderzoeken we hoe kinderopvang en basisscholen samen kinderen van 2 tot 7 jaar meer én beter kunnen laten bewegen. Met aandacht voor de dagelijkse routines, de omgeving en de rol van professionals werken we aan een actieve start voor ieder kind.

Waarom dit onderzoek?

De eerste levensjaren zijn belangrijk voor de motorische, sociale en emotionele ontwikkeling van kinderen. Voldoende en gevarieerd bewegen draagt hieraan bij en helpt kinderen om plezier en vertrouwen in bewegen te ontwikkelen. Toch krijgt bewegen in de kinderopvang en de eerste schooljaren niet altijd structureel aandacht. Professionals ervaren soms belemmeringen door beperkte ruimte, tijd of kennis. Ook sluiten de aanpakken van kinderopvang en basisschool niet altijd goed op elkaar aan.

Hoe zorgen we ervoor dat kinderen van jongs af aan voldoende en veelzijdig bewegen, zonder dat dit extra werkdruk oplevert voor professionals? Daar richt Actief Fundament zich op.

Bewegen hoeft geen extra activiteit te zijn. Juist in de dagelijkse momenten liggen kansen om kinderen meer en beter te laten bewegen.

Hoe pakken we dat aan?

In drie regio’s – Zuid-Limburg, Eindhoven en Amsterdam – werken onderzoekers en professionals van integrale kindcentra (IKC’s) samen aan een aanpak die past bij hun dagelijkse praktijk. Het onderzoek omvat negen IKC’s waar de aanpak wordt ontwikkeld en toegepast, en negen IKC’s waarmee de ontwikkelingen worden vergeleken.

Dat doen we door:

  • De beginsituatie in kaart te brengen: onderzoeken welke beweegmogelijkheden er zijn, hoe de ruimtes worden gebruikt en waar professionals tegenaan lopen.
  • Samen een aanpak te ontwikkelen: bewegen integreren in dagelijkse activiteiten, de inrichting van ruimtes verbeteren en de samenwerking tussen kinderopvang, basisschool en ouders versterken.
  • Kinderen een stem te geven: met observaties, foto’s, gesprekken en creatieve werkvormen ontdekken hoe jonge kinderen hun beweegomgeving ervaren.
  • Te onderzoeken wat werkt: de ontwikkeling van kinderen en de ervaringen van professionals volgen om de aanpak te verbeteren en de resultaten breder toepasbaar te maken.
actief fundament

Wat betekent dit voor de praktijk?

Meer bewegen hoeft niet te betekenen dat er extra activiteiten of taken bijkomen. Juist in dagelijkse routines liggen volop kansen: tijdens spelen, leren, buiten zijn en de overgang tussen opvang en onderwijs. Actief Fundament helpt pedagogisch professionals, leerkrachten en leidinggevenden om die kansen beter te benutten. Denk aan een uitdagende inrichting van ruimtes, meer kennis over motorische ontwikkeling en betere samenwerking tussen kinderopvang en school. De inzichten worden vertaald naar een praktische aanpak waarmee ook andere kindcentra bewegen structureel kunnen stimuleren.

Stand van zaken en resultaten

Binnen de deelnemende kindcentra wordt onderzocht hoe bewegen nu een plek krijgt in de dagelijkse praktijk en welke verbeteringen mogelijk zijn. De eerste inzichten laten zien dat er al veel aandacht is voor het volgen van de motorische ontwikkeling van kinderen. Tegelijkertijd liggen er kansen op het gebied van planmatig werken, de inrichting van beweegruimtes en het betrekken van ouders. Ook blijkt hoe waardevol het is om kinderen zelf te betrekken. Zij willen vooral spelen, ontdekken en uitgedaagd worden. In 2026 zijn de eerste inzichten gedeeld met onderwijs- en beweegprofessionals, onder andere via een vakpublicatie en een workshop tijdens het kennis- en netwerkevent Dynamische Schooldag. Het onderzoek loopt tot eind 2027. De komende periode worden de aanpak en de effecten verder onderzocht. Nieuwe inzichten, praktische hulpmiddelen en onderzoeksresultaten delen we hier zodra ze beschikbaar zijn.

Vakpublicatie – Actief Fundament: van jongs af aan vaardig bewegen
Jasper de Graef en Dave Van Kann delen de eerste inzichten. Wat gaat al goed op kindcentra, en waar liggen nog kansen.

Praktijkverhaal – Werken aan een integraal actief fundament
Tijdens het kennis- en netwerkevent Dynamische Schooldag deelde Jasper de Graef inzichten en praktische hulpmiddelen voor de samenwerking tussen kinderopvang en onderwijs.

 

Wie zijn betrokken?

Actief Fundament is een landelijk onderzoeksproject onder leiding van Fontys Sport en Bewegen. Het wordt uitgevoerd in samenwerking met onder andere het Mulier Instituut, Universiteit Maastricht, Hogeschool van Amsterdam, Zuyd Hogeschool, Kenniscentrum Sport & Bewegen en Van Gelder in Beweging. Ook kinderopvangorganisaties, scholen en regionale partners zijn betrokken. Vanuit het lectoraat Move to Be is Dave Van Kann projectleider en Jasper de Graef als promovendus betrokken. Het project verbindt expertise vanuit sport en bewegen, pedagogiek en gezondheidsbevordering.

Het onderzoek wordt medegefinancierd door Regieorgaan SIA, onderdeel van NWO.

Betrokken onderzoekers

Jasper de Graef

Jasper de Graef

Docent onderzoeker
https://onderzoeksportaal.fontys.nl/nl/persons/jasper-de-graef/

Dave Van Kann

Lector
https://onderzoeksportaal.fontys.nl/nl/persons/dave-van-kann/
Teun Remmers

Teun Remmers

Docent onderzoeker
https://onderzoeksportaal.fontys.nl/nl/persons/teun-remmers/

Vragen over dit project?

Samen met onze docenten, onderzoekers en partners bouwen we aan een samenleving waarin bewegen vanzelfsprekend is. Heb je een vraag over dit project, een praktijkuitdaging of zie je kansen voor samenwerking? We nodigen je van harte uit om contact met ons op te nemen.

Lectoraat Move to be

Contactpersoon: Jeroen Bovens

Onderzoeksmanager Fontys Sport en Bewegen

E-mail: j.bovens@fontys.nl

Of ga naar onze website