Lectoraat Move to be
Contactpersoon: Jeroen Bovens
Onderzoeksmanager Fontys Sport en Bewegen
E-mail: j.bovens@fontys.nl
Of ga naar onze website
PA Scan
Looptijd: 2025 – 2026
Voldoende bewegen, genoeg slapen en beperkt zitten en beeldschermgedrag vormen de basis voor een gezonde groei van jonge kinderen. In deze cruciale eerste levensjaren wordt de fundament gelegd voor een leven lang bewegen door het ontwikkelen van motorische vaardigheden en het aanleren van actieve beweegroutines. Helaas zijn de beweegpatronen van kinderen de afgelopen jaren steeds ongezonder geworden. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) heeft deze toenemende fysieke inactiviteit wereldwijd zelfs bestempeld als een urgent probleem dat directe actie vereist. Om deze uitdaging aan te pakken, ontwikkelen we in dit project een innovatieve tool die via een ‘whole systems approach’ gezond 24-uurs beweeggedrag stimuleert voor kinderen van 0 tot 6 jaar.
Aanleiding
Jonge kinderen bewegen te weinig, zitten te veel en hebben steeds meer schermtijd, terwijl tegelijkertijd ook de kwaliteit van hun bewegen afneemt. Deze ontwikkeling wordt beschreven als een complexe maatschappelijke uitdaging – een zogenoemd ‘wicked problem’ dat meerdere sectoren en partijen raakt. Deze situatie is extra zorgwekkend omdat jonge kinderen veel tijd doorbrengen in de kinderopvang. In 2021 ging maar liefst 72% van alle 0- tot 4-jarigen minstens één dag per week naar het kinderdagverblijf, gemiddeld 15 uur per week. Hoewel de wetgeving bepaalt dat kinderen spelenderwijs uitgedaagd moeten worden in hun motorische ontwikkeling, blijkt uit de praktijk dat er weinig structurele aandacht is voor beweegstimulering.
Medewerkers binnen de kinderopvang onderkennen het belang van beweegaanbod, maar ervaren concrete belemmeringen zoals gebrek aan beleid, kennis en vaardigheden. Ook toezichthouders zoals GGD’en en gemeenten hebben behoefte aan ondersteuning, omdat zij door gebrek aan concrete wet- en regelgeving niet kunnen handhaven op beweegstimulering terwijl een duidelijk kader ontbreekt.
Aanpak
We ontwikkelen een praktische tool in de vorm van een checklist voor kinderopvang en scholen om gezond 24-uurs beweeggedrag bij kinderen van 0-6 jaar te stimuleren via een ‘whole systems approach’. Deze integrale benadering kijkt naar alle factoren die het beweeggedrag van kinderen beïnvloeden. De tool richt zich op verschillende stakeholders: gemeenten, kinderopvang- en schooldirecteuren, leerkrachten en pedagogisch professionals. De items binnen de checklist focussen op vier kerngebieden: beleid, scholing, interactievaardigheden en de fysieke omgeving. Het project profiteert van internationale samenwerking tussen Nederland, Noorwegen en België, wat zorgt voor unieke expertise-uitwisseling en duurzame netwerkvorming.
Vier werkpakketten
- Inhoud definiëren: Door middel van literatuuronderzoek identificeren we de actieve ingrediënten voor effectieve beweegstimulering. We raadplegen internationale experts en voeren co-creatie sessies met stakeholders om de tool zo praktisch mogelijk te maken.
- Prototype ontwikkelen: We testen de tool in 2 gemeenten, 2 kinderopvanglocaties en 2 scholen in de regio’s Haaglanden en Eindhoven. Deze pilotfase stelt ons in staat om de tool te verfijnen op basis van praktijkervaringen.
- Verspreiding en implementatie: Via een adviesraad, webinars en publicaties in zowel onderzoeks- als vakliteratuur zorgen we voor brede disseminatie van de resultaten en de tool zelf.
- Projectmanagement: Dr. Dave Van Kann coördineert het project met internationale meetings en reguliere online overleggen om de samenwerking tussen alle partners te waarborgen.
Aantal partner hogescholen
0
Aantal werkveldpartners
0
Resultaten
De ontwikkelde tool biedt een veelzijdig instrument dat gebruikt kan worden voor screening, bewustwording, het ondernemen van actie, monitoring en mogelijk zelfs toetsing van beweegstimulering. Stakeholders ontvangen daarnaast concrete resources om geïdentificeerde verbeterpunten effectief aan te pakken.
Het project streeft naar een structurele verbetering van beweegstimulering in kinderopvang en onderwijs door professionals en toezichthouders concrete handvatten te bieden. Dit draagt bij aan de gezonde ontwikkeling van jonge kinderen en bevordert tegelijkertijd internationale kennisuitwisseling en netwerkvorming. We verwachten minimaal één wetenschappelijke publicatie over het proces van identificeren van belangrijke items voor gezond 24-uurs beweeggedrag. Daarnaast zullen de resultaten worden gepubliceerd in vakliteratuur zoals Kindopvang Totaal en BuitenSpelen en Bewegen, om zo de praktijk direct te bereiken. Het project sluit naadloos aan bij de landelijke kennisagenda ‘van jongs af aan vaardig in beweging’ en draagt bij aan de Europese onderzoek- en innovatieagenda van Horizon Europe 2025-2027.
Betrokken vanuit Lectoraat Move to Be
M. (Menno) Slingerland
Menno is lerarenopleider en onderzoeker binnen de ALO en de master Sport en Bewegingsonderwijs van Fontys Sport en Bewegen. Zijn werk binnen het lectoraat Move to Be heeft altijd een sterk praktijkgericht karakter. De verbinding tussen theorie en onderwijspraktijk staat daarbij centraal.
Hij richt zich met name op onderwijsinhoudelijke en didactische thema’s zoals evalueren, formatief handelen, kwaliteit van lesgeven en optimaal motivationeel leerklimaat. Binnen zijn projecten probeert Menno actuele thema’s op te pakken samen met het werkveld. Zo kunnen resultaten direct benut worden in de praktijk.
Ook is hij betrokken bij curriculuminnovaties waarin hij opgedane kennis en ervaring een plek probeert te geven in het onderwijs aan toekomstige leraren. Menno publiceert regelmatig in nationale en internationale vakbladen, presenteert op conferenties en is actief als bestuurslid binnen AIESEP en diverse andere internationale netwerken.
L. (Lars) Borghouts
Lars Borghouts is lerarenopleider lichamelijke opvoeding aan Fontys Hogeschool Sport en Bewegen. Hij is ook onderwijsmanager van de masteropleiding Sport- en Bewegingsonderwijs. Na het afronden van zijn MSc in Bewegingswetenschappen is hij in 2000 gepromoveerd aan de Universiteit Maastricht. Zijn proefschrift ging over ‘Exercise & Type 2 Diabetes’. In 2001 kreeg hij de Nederlands/Vlaamse ‘Boymansprijs’ voor het beste proefschrift op het gebied van sport, bewegen en lichamelijke opvoeding.
In 2007 richtte Lars het lectoraat van Fontys Sport en Bewegen op. Daarna ging hij zich steeds meer richten op onderwijskundig onderzoek binnen lichamelijke opvoeding (LO). Voor dit werk kreeg hij samen met zijn collega Menno Slingerland in 2019 de Fontys Onderzoeksprijs.
Lars doet nu onderzoek naar verschillende onderwerpen binnen LO. Hij houdt zich bezig met evaluatie, professionele ontwikkeling van docenten, motiverend klimaat en video-coaching voor docenten in opleiding.
In 2025 kwam het boek “Leren evalueren bij lichamelijke opvoeding” uit. Dit boek schreef hij samen met Menno Slingerland en Gwen Weeldenburg.
Vragen over dit project?
Samen met onze docenten, onderzoekers en partners bouwen we aan een samenleving waarin bewegen vanzelfsprekend is. Heb je een vraag over dit project, een praktijkuitdaging of zie je kansen voor samenwerking? We nodigen je van harte uit om contact met ons op te nemen.
