Onderzoek naar beweegvoorzieningen voor ouderen in Venray en Venlo. 

Helaas kennen we allemaal de troosteloze aanblik van die heel goed bedoelde, maar nauwelijks gebruikte beweegtuin. Ondanks deze ervaringen blijven de verzoeken of inwoners initiatieven voor een beweegtuin of fitnessvoorziening voor ouderen in de openbare ruimte bij gemeenten binnenkomen. De vraag waar gemeenten echter mee blijven zitten is, wat werkt? Of zoals verwoordt door een gemeenteambtenaar: ‘het is waardevol is als ik weet wat dan die succesfactoren zijn, want die nemen we mee in nieuwe initiatieven’. Onderzoekers van het lectoraat Move to Be onderzochten met studenten van Fontys Sport en Bewegen, vier beweegvoorzieningen voor ouderen in de openbare ruimte in de twee Noord Limburgse gemeenten. In interviews ontdekten we hoe de plekken tot stand zijn gekomen. Met observaties, walk along interviews en een ansichtkaarten onderzoek is het gebruik in kaart gebracht.

Er is voldoende kennis beschikbaar, maar het lokaal samen toepassen van die kennis blijft voor veel professionals een uitdaging. De vraag, ‘hoe ga ik er nu concreet mee aan de slag’ is een vaak gehoorde. Daarom zijn de inzichten uit het onderzoek in Venray en Venlo zijn vertaald naar het ‘Stappenplan beweegvoorzieningen voor ouderen in de openbare ruimte’. Het stappenplan is geschikt voor professionals die aan de slag willen met bewegen voor ouderen in de openbare ruimte en bevat 8 praktische stappen, van voorbeschouwing tot evaluatie. Professionals vanuit verschillende organisaties; sportconsulent, beweegcoach, beheerders van speelvoorzieningen, gebiedscoördinator, stadsdeelmanager, initiatiefnemers, leefbaarheidsmedewerker woningcorporatie, fysiotherapeut, bewonersondersteuner, directeur van sports2play, medewerker onderwijsorganisatie, buurtcoach en opbouwwerker welzijnswerk, coördinator van een woongroep  en coach dagbesteding ouderen delen tevens hun praktijkervaring in dit stappenplan met u. 

Studenten en docent onderzoekers van Fontys Sport en Bewegen zijn samen met professionals van de gemeente Venlo en Venray en welzijnsorganisatie Incluzio in april gestart met het onderzoek naar beweegvoorzieningen voor ouderen in de openbare ruimte. Met een subsidie van regieorgaan SIA (KIEM Sport regeling) doen we onderzoek naar succes- en faalfactoren als het gaat om beweegplekken voor ouderen in de openbare ruimte. Wat werkt wel en wat werkt niet en vooral ook waarom niet en wat kunnen we daarvan leren voor toekomstige ontwikkelingen. “We hebben grote behoefte om gedegen onderzoek te doen, het is een luxe dat we dit nu samen kunnen oppakken” aldus de betrokken sportconsulent van de gemeente Venlo. Ook vanuit beleid is er interesse om te weten wat werkt. “Hoe kunnen we leren uit de beweegplekken voor ouderen die we al gerealiseerd hebben over wat er nodig is? Hoe voorkomen we dat we zomaar ergens iets neerzetten wat vervolgens niet gebruikt wordt?” geeft de beleidsadviseur van gemeente Venlo aan.

Beide gemeenten blijven aanvragen ontvangen over beweegplekken voor ouderen in de openbare ruimte. Zo benoemd de betrokken programma regisseur van Venray Beweegt: “Het is mooi wanneer we vanuit een wijk een aanvraag krijgen, we voorwaarden of minimale eisen kunnen meegeven. Inzicht in de succes- en faalfactoren helpt ons hierbij. Ook de bestaande beweegtuinen kunnen we met deze inzichten beter gaan gebruiken.“ De sportconsulent ouderen vanuit gemeente Venlo geeft vervolgens aan dat ook “ zaken zoals programmering goed ingeregeld moeten worden, zodat we succesvolle beweegplekken ontwikkelen. Het is heel waardevol als ik weet wat die succesfactoren van beweegvoorzieningen in de openbare ruimte voor ouderen zijn.”

Niet alleen vanuit het sport- en beweeg perspectief, maar ook vanuit het welzijnsperspectief biedt dit onderzoek interessante inzichten. Dat maakt ook dat welzijnsorganisatie Incluzio is betrokken bij dit onderzoek. “Het is belangrijk dat we samen nadenken over hoe we ervoor zorgen dat beweegvoorzieningen ook echt gebruikt worden. Niet alleen toestellen plaatsen, maar ook hoe we mensen motiveren er gebruik van te maken. We kennen helaas ook de voorbeelden van de niet gebruikte beweegtuinen.” geeft de senioren coach aan.

Studenten sportkunde & gezondheid onderzoeken mee! 

Betrokken docent onderzoeker Maartje Kunen is in Venlo tevens opleidingsdocent in het sportkunde partnership Venlo.fit waar een groep eerste en tweede jaars sportkunde studenten leert op de werkplek. “Op deze manier is het eenvoudig en laagdrempelig om de koppeling te maken tussen onderwijs, onderzoek en praktijk.” Een aantal studenten die meewerken aan het onderzoek lopen stage binnen het project ‘de Beweegpas’. Het betreft tweede jaars sportkunde en gezondheid studenten. Een van de studenten geeft aan “Wat goed dat we samen met de gemeente gaan kijken waar mogelijkheden liggen voor ouderen om te blijven bewegen en hopelijk zo nog meer ouderen in beweging te krijgen. Erg interessant om erachter te komen wat ouderen precies willen en wat werkt, wat ze fijn vinden en wat we juist niet moeten doen. Ik ben erg enthousiast om mee te doen. Ik denk dat ik hier zelf veel van kan leren en het mee kan nemen in mijn stage en ontwikkeling als sportkundige.” Deze student verzorgd wekelijks beweegaanbod in een van de beweegtuinen waar we onderzoek doen. De gezondheid studenten werken op dit moment aan een onderzoek vanuit de Beweegpas bij een zorginstelling om de hoek van een van de te onderzoeken beweegvoorzieningen in de openbare ruimte. Samen met de sportkunde studenten kijken zij hoe ze ouderen vanuit de zorginstelling in beweging kunnen krijgen. “Een heel mooie samenwerking, als je het mij vraagt, die we komende jaren nog verder zullen gaan verkennen” besluit docent onderzoeker Maartje.

Heb jij vanuit je organisatie nu ook zo’n praktische onderzoeksvraag waar je zelf niet aan toekomt? Neem dan gerust contact met ons op om te verkennen hoe we samen met studenten een praktijkonderzoek kunnen opstarten.

Onderzoek ‘Same same but different’

Docent-onderzoeker Maartje Kunen is betrokken bij dit onderzoek vanuit Fontys lectoraat Move to Be. Voor meer informatie over dit project contact Maartje via m.kunen@fontys.nl.

Maartje Kunen

Maartje Kunen is docent in de bachelor Sportkunde. Zij is sociaal planoloog (Radboud Universiteit Nijmegen) en daarvoor afgestudeerd als docent aardrijkskunde (HAN). Maartje heeft gewerkt bij stedenbouwkundige adviesbureaus en bij het Kenniscentrum Sport.

Binnen het lectoraat Move to Be doet Maartje naar de gezonde leefomgeving en daarmee de verbinding tussen sport, bewegen, gezondheid en ruimtelijke ordening. Hierbij staat volgende vraag centraal: ‘Hoe kunnen we de leefomgeving van mensen zo inrichten dat ze worden uitgedaagd om in beweging te komen?’